Audi’nin 1976’da Audi 100 ile başlayan, seri üretimde ve motorsporlarında devam eden beş silindirli motor geleneğinin 50. yılını kutluyor.
Audi, 2026 yılında otomotiv tarihinde önemli bir kilometre taşını kutlamaya hazırlanıyor: Beş silindirli motorun 50. yılı. Dört halkalı marka, bu motor mimarisini ilk kez 1976’da ikinci nesil Audi 100 modelinde tanıtmış ve o tarihten itibaren, hem seri üretimde hem de motorsporlarında süre gelen bir teknoloji yolculuğuna imza atmıştı. Turbo besleme, gelişmiş egzoz gazı arıtma sistemleri, dört supap teknolojisi, yarış odaklı güç üniteleri ve beş silindirli dizel motorlar derken, bu mimari bugün de Audi RS 3’teki 2.5 TFSI ünitesiyle modern çağda yaşamaya da devam ediyor.
Audi’nin beş silindirli motorları, markanın DNA’sının vazgeçilmez bir parçası hâline gelirken, motorsporlarının efsaneleri ve seri üretim araçlarının yüksek performans geleneğiyle “Vorsprung durch Technik” anlayışının en belirleyici unsurlarından birini oluşturdu. Özellikle kendine özgü motor sesi, sürüş deneyimini diğer tüm motor mimarilerinden ayıran, duygusal bir kimlik yaratıyor.
Audi’nin ilk beş silindirli motoru, 1976’da tanıtılan Audi 100 (C2) modeline güç verdi. O yıllarda Audi, Tip 43 olarak adlandırılan bu modeli, selefinden daha üst bir konuma konumlandırmayı istiyordu. Dönemin dört silindirli motorları bu hedefi karşılamadığı için Audi mühendisleri 1970’lerin başında sıralı beş ve altı silindirli motorları değerlendirdi. Altı silindirli ünite, hem kaput altındaki sınırlı alan hem de ağırlık dağılımı açısından uygun görülmeyince, henüz geliştirme aşamasındaki EA 827 motor ailesi temel alınarak sıralı beş silindirli motor seçildi.
2.144 cc hacmindeki bu ilk beş silindirli motor, 100 kW (136 PS) gücüyle dönemin standartlarının ötesinde bir verimlilik ve performans sunuyordu. Audi 100 5E teslimatları Mart 1977’de başladı.
Audi, 1978’de beş silindirli 2.0 litrelik, 51 kW (70 PS) gücünde atmosferik ilk dizel motorunu tanıttı. Bir yıl sonra ise marka tarihinde dönüm noktası olacak bir yenilik geldi: İlk turbo beslemeli beş silindirli benzinli motor. 125 kW (170 PS) güç ve 265 Nm tork üreten bu motor, yeni amiral gemisi Audi 200 5T’ye hayat verdi.
1980 yılında tanıtılan ilk Audi quattro ise otomotiv dünyasında bir unutulmaza sahne oldu. Turbo besleme, intercooler ve sürekli dört tekerlekten çekiş sisteminin bir araya geldiği bu mimari, 147 kW (200 PS) güç üretirken, ralli sahnesinde Audi’ye yeni bir dönem başlattı. Audi, 1982 Dünya Ralli Şampiyonası’nda markalar, 1983’te ise Hannu Mikkola ile pilotlar şampiyonluğunu kazandı.
Aynı yıl Audi Sport quattro tanıtıldı. 24 cm daha kısa gövdesi, geniş iz açıklığı ve 225 kW (306 PS) üreten dört supaplı, hafif alaşımlı beş silindirli motoruyla Almanya’da o tarihe kadar üretilen en güçlü yol otomobili oldu. Grup B ralli versiyonu ise 450 PS’lik gücüyle motorsporları tarihinde özel bir yer edindi.
Audi, 1986’da Grup B’den çekilmiş olmasına rağmen motorsporlarındaki mühendisliğini kanıtlayan başarılarını sürdürdü. Bu dönemin en çarpıcı örneklerinden biri, Walter Röhrl’ün 1987’de Audi Sport quattro S1 (E2) ile Pikes Peak’i kazanmasıydı. 440 kW (598 PS) güç üreten bu yarış otomobili, bugün hâlâ motorsporları tarihinde özel bir konumda yer alıyor. 1989’da sahneye çıkan IMSA GTO ise yalnızca 2 litrelik hacminden 530 kW (720 PS) gibi olağanüstü bir güç üretmesiyle ABD yarış dünyasında büyük bir etki yarattı.
Beş silindirli motorun geri dönüşü, 2009’da Audi TT RS ile gerçekleşti. Turbo besleme ve direkt enjeksiyon teknolojisine sahip 2.5 litrelik motor 250 kW (340 PS) güç üretiyor ve Audi RS 3 Sportback’e de sınıfında ayırt edici bir performans kazandırıyordu. 2012’de tanıtılan TT RS plus, 265 kW (360 PS) güç seviyesine ulaşarak bu yükselişi sürdürdü. 2013’te sahneye çıkan RS Q3 ise kompakt SUV segmentinde performans standartlarını yeniden tanımladı.
2016’da yeni jenerasyon motorun devreye girmesiyle birlikte hafif yapı, azaltılmış iç sürtünme ve artırılmış verimlilik sayesinde aynı 2.480 cc hacimden yüzde 17 daha fazla güç elde edildi: 294 kW (400 PS) ve 480 Nm tork.
2021’den bu yana Audi RS 3, bugüne kadarki en güçlü 2.5 TFSI versiyonuyla yollarda. 0–100 km/s hızlanmasını 3,8 saniyede tamamlayan RS 3, opsiyonlara bağlı olarak 290 km/s maksimum hıza ulaşabiliyor. 500 Nm tork 2.250–5.600 d/d aralığında sunuluyor ve önceki nesle kıyasla 20 Nm artış sağlıyor. Yenilenen motor kontrol ünitesi ise aktarma organları arasındaki iletişimi hızlandırarak sürüş dinamiklerini daha da ileri taşıyor.
Beş silindirli motorun kendine özgü sesi, Audi sürüş deneyiminin en ikonik unsurlarından biri. Motorun karakteristik 1-2-4-5-3 ateşleme sırası, 144 derecelik krank açısı aralıklarıyla silindirler arasında sürekli değişen yanma düzeni oluşturuyor; ortaya çıkan ritmik titreşim ve akustik imza, beş silindiri diğer tüm motor mimarilerinden ayırıyor. Egzoz manifoldu geometrisi de bu akustik kimliği güçlendiren önemli bileşenlerden biri.
Üçüncü nesil RS 3 Sportback ve ikinci nesil RS 3 Sedan ile birlikte gelen tam değişken egzoz kapağı kontrolü, ses yelpazesini daha da genişletiyor. Dynamic, RS Performance ve RS Torque Rear modlarında kapaklar daha erken açılıyor ve beş silindirin karakteristik sesi çok daha belirgin hâle geliyor. Opsiyonel RS spor egzoz sistemi ise bu akustik deneyimi daha da sportif bir seviyeye taşıyor.
2016’da tanıtılan beş silindirli motorun geliştirme odağı yüksek performans, hafif yapı ve optimize edilmiş verimlilikti. EA855 Evo Sport kodlu bu motor, 250 bar yakıt basıncı sayesinde Audi RS 3’te 400 PS güç ve 500 Nm tork üretiyor. Alüminyum krank muhafazası, içi boş işlenmiş krank mili, magnezyum yağ karteri ve alüminyum kasnaklar sayesinde motor yalnızca 160 kilogram ağırlığında kalıyor. 50 cm’den daha kısa olan bu yapı, kompaktlığıyla da dikkat çekiyor. Plazma kaplamalı silindir yüzeyleri, optimize edilmiş yağ kanalları ve düşük sürtünmeli bileşenler ise motorun hem dayanıklılığını hem verimliliğini artıran önemli unsurlar arasında.
Termal yönetim sistemi, değişken yağ pompası ve valvelift mekanizması sayesinde motor çok daha hızlı çalışma sıcaklığına ulaşıyor; yakıt tüketimi ve sürtünme kayıpları belirgin şekilde azaltılıyor. Avrupa’nın farklı iklim ve rakım koşullarında gerçekleştirilen testlerde motor, yüksek sıcaklıklardan zorlu pist sürüşlerine kadar geniş bir kullanım alanında mükemmel dayanıklılık bir performans sergiliyor.
Beş silindirli motor, Macaristan Győr’deki Bock hattında yer alan, 1.000 m²’yi aşan özel üretim alanında tamamen el işçiliğiyle hayat buluyor. Hiçbir aşamada robot kullanılmayan bu hatta motor, 21 ayrı istasyonda alanında uzman teknisyenler tarafından titizlikle bir araya getiriliyor. Krank muhafazasından plazma kaplamalı silindirlere kadar pek çok temel bileşen yine aynı tesiste, özel üretim alanlarında hassas işlemlerden geçirilerek hazırlanıyor.
